نوار قلب دیجیتال دولت الکترونیکی Reviewed by Momizat on . پانزده سالي مي‌شد كه در ايران نبود. وقتي در مورد خدمات در كشورمان صحبت مي‌كرديم و از وضع موجود و آينده مطلوب آن بحث شد، مي‌گفت كه طي سال‌هاي اقامتش در آن كشور، پانزده سالي مي‌شد كه در ايران نبود. وقتي در مورد خدمات در كشورمان صحبت مي‌كرديم و از وضع موجود و آينده مطلوب آن بحث شد، مي‌گفت كه طي سال‌هاي اقامتش در آن كشور، Rating: 0
شما اینجا هستید: خانه » خواندنی ها - Posts » نوار قلب دیجیتال دولت الکترونیکی

نوار قلب دیجیتال دولت الکترونیکی

پانزده سالی می‌شد که در ایران نبود. وقتی در مورد خدمات در کشورمان صحبت می‌کردیم و از وضع موجود و آینده مطلوب آن بحث شد، می‌گفت که طی سال‌های اقامتش در آن کشور، تنها دو بار ناچار شد به یک مرکز دولتی مراجعه کند. آن هم چون توضیحاتی باید می‌داد که ترجیح داده بود حضوری انجام شود. تجربه جالبی است این که سال‌ها در کشوری زندگی کنی و همه امورت را آنلاین انجام دهی.

حالا ما هم دست‌کم یکی از انواع کارت‌های اعتباری را در جیب داریم و حتما می‌توانیم بخشی از رفت و آمدهای بانکی‌مان را نه حتی با رفتن پای دستگاه ATM بلکه با یک تماس تلفنی و پیامک مرتفع کنیم. ساده‌ترین کار پرداخت قبض‌های آب و برق و تلفن است. جابه‌جایی آنی وجه نقد بین حساب‌های مختلف را هم در سیستم بانکی می‌توان مثال زد. در کنار این بسیاری از کارها هستند که ادعای الکترونیکی انجام شدن آن‌ها وجود دارد، اما در عمل انگار با من و شمای مشتری شوخی شده است!

موضوع ویژه این هفته کلیک، دولت الکترونیکی است. در این ستون، با خواننده‌های ثابت کلیک از مفاهیم نوآوری نظام‌یافته و TRIZ می‌گوییم. موضوع ویژه کلیک، دست‌مایه‌ای برای سر زدن به محتوای علمی TRIZ و معرفی یکی از «روندهای تکامل» مطرح در دانش نوآوری نظام‌یافته و پیش‌بینی‌هایی از آینده. فراخور حوصله خوانندگان و فضای ستون از معرفی علمی سرفصل سریع‌تر گذر کرده‌ایم و به آینده‌گویی‌های بیشتر پرداخته‌ایم. «دولت الکترونیک» بهانه نوشتن این هفته است. موضوع کلان است و همه‌گیر و اگر بخواهیم عمیق به موضوع نگاه کنیم، برای این شماره می‌توانیم همه روند‌های تکامل را ذکر کنیم و در موردشان مثال بزنیم. در دولت، همه وزارت‌خانه‌ها و سازمان‌ها و ساز و کارهای تعامل با مردم و کار و زندگی‌شان مطرح هستند. اما اگر بخواهیم به چند روند بسنده کنیم، برای شماره حاضر، این‌ها را انتخاب می‌کنیم: «افزایش بُعدپذیری»، «کاهش میزان درگیری انسان» و «تکی ـ دوتایی ـ چندتایی» و «استفاده از داده‌ها».

«افزایش بعدپذیری» مسیر تکامل را در چند گام ساده تعریف می‌کند: نقطه، خط، دوبعدی، سه‌بعدی. «استفاده از داده‌ها» مسیر از داده به اطلاعات رسیدن و بعد ایجاد دانش و شکل‌گیری معرفت یا بینش را بازگو می‌کند. دو روند دیگر را پیش‌تر هم در همین ستون تعریف کرده‌ایم.

در بسیاری از موارد، این سیر حرکت و پیشرفت از نقطه تا سه‌بعدی شدن را تجربه کرده‌ایم.Email زدن و نامه‌نگاری، ارتباط یک‌طرفه‌ای است که آن را به «نقطه» تعبیر می‌کنیم. مکالمه تلفنی، «خط» شدن است و وقتی از دوبعدی بودن حرف می‌زنیم، «کنفرانس تلفنی» مصداق می‌یابد و در حالت سه‌بعدی هم می‌توان از تابلوی پیام‌های تحت وب سخن گفت. تعامل و برقراری ارتباط، از نقطه به سه‌بعدی شدن می‌رسد و بعد دوباره نسل جدیدی از نقطه‌ای بودن متولد می‌شود. همه این نقطه و خط و دوبعدی و سه‌بعدی شدن، باید با مثال‌های مختلف توسط شما و من تعبیر و تفسیر شود تا بتوانیم این مفهوم ساده را خوب درک کنیم و در کار و زندگی‌مان بهبود ایجاد کنیم.

با فکر کردن به دولت الکترونیکی و مرور روندهایی که از آن به اختصار سخن گفتیم، چنین آینده‌ای قابل تصور است:

  1. کارمندان بسیاری از سازمان‌ها روبات خواهند بود! این روبات‌ها ترکیبی از نرم‌افزارها و سخت‌افزارها هستند. هدف ما انجام کارها و برآوردن نیازهای‌مان است. اگر ناچار نباشیم، هیچ‌کدام به سازمان‌های دولتی مراجعه نمی‌کنیم.
  2. با یکپارچه شدن سیستم‌های مختلف درون هر سازمان یا وزارتخانه دولتی، «داده‌»های مختلف به اطلاعات و بعد دانش و بینش تبدیل می‌شوند. گزارش‌های مختلفی که در همه سازمان‌ها تهیه می‌شوند، اغلب حکم جزیره‌های گسسته از هم را دارند. با کنار هم نشستن آن‌ها و ترکیبی دیدن‌شان، اطلاعات مفید به دانش تبدیل می‌شوند و برای آن سازمان مرجعیت تحلیل و شان کارشناسی ایجاد می‌کند. نمونه امروز آن را در سازمان هواشناسی می‌توان مشاهده کرد. همین روند وقتی در کل دولت اتفاق افتد، شاهد نتایج عجیب و چشمگیری خواهیم بود.
  3. فرایندهای همه سازمان‌ها شفاف می‌شوند. این شفاف شدن و آشکار شدن نقاط قوت و ضعف، تندی و کندی و گلوگاه‌ها، مسؤولان را ناگزیر می‌کند که مشتری‌محور شوند. این توجه به مشتری (فراتر از تکریم ارباب رجوع و …) و خروج از انحصارنگری و تصدی‌گری،‌ بازنگری اساسی روندهای انجام کار در دستگاه‌های دولتی را در پی خواهد داشت. حذف سلیقه‌های شخصی، آشکار شدن نقص‌ها و تناقض‌های قانونی و موارد مشابه، بهبود امور را به دنبال می‌آورد.
  4. مساله امنیت الکترونیک و حراست از اطلاعات یکی از مهم‌ترین چیزها برای مردم و دولت خواهد بود. دانشگران نقش کلیدی در آینده نزدیک ایفا می‌کنند و با استقرار انواع سیستم‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری اتوماسیون، کار فکری نقش پرنمودی در تقابل با کار فیزیکی و یدی خواهد داشت.
  5. کسب و کار بسیاری از آن‌ها که می‌توانند داده‌ها را تحلیل و پردازش کنند و از آن‌ها اطلاعات پرمعنی ایجاد کنند و به دیگران مشاوره دهند، رونق می‌گیرد. آینده رفتار مشتری، نیازهای وی، ‌ترکیب جمعیتی و … پرسش بسیاری از صاحبان کسی و کار از این افراد است. کشف ناشناخته‌ها از داده‌های به‌ظاهر بی‌معنی و بی‌ربط، علم و هنر پر سودی خواهد بود. مگر امروز نیست؟
  6. اگر امروز، قوه قضائیه نشست‌های مدیران ارشد خود را از طریق ویدئوکنفرانس برگزار می‌کند،‌ فردا نشست‌های هیات دولت و بسیاری کمیسیون‌ها و جلسه‌های پرتعداد که با حضور آدم‌های پرمشغله شکل می‌گیرد نیز ویدئوکنفرانسی می‌شود. جالب‌تر این که، چنین جلسه‌هایی در روزهای نزدیک به کمک گوشی‌های تلفن همراه برگزار خواهند شد، نه نشستن پای سیستم رایانه‌ای متصل به شبکه.
  7. در دولت الکترونیکی، سابقه یک عمر تحصیل و زندگی و کار ما، یک‌پارچه و یک‌جا گردهم می‌آید و در صورت وجود دسترسی، خودمان یا دستگاه دولتی مربوطه می‌تواند با چند کلیک به آن‌چه باید و صلاحیتش را دارد دسترسی پیدا کند. استعلام گرفتن من و شما از هزار نقطه پراکنده دولتی، تمام می‌شود و همه استعلام‌ها در هر چند نسخه‌ای که بخواهید یک‌جا است.
  8. سیستم کنترل اطلاعات و شفافیت کیفیت زندگی و سلامت کار حرفه‌ای افراد، یا یک‌پارچه شدن سیستم‌ها قوی و کم‌نقص می‌شود. اطلاعات اشتباه، خود را با نشستن کنار دیگر داده‌ها نشان می‌دهند. جایگاه دلالی و زیرآبی رفتن‌های مختلف و انجام کارهایی که ارزش‌افزوده ندارند و بسیاری‌شان کاذب هستند، چه خواهد شد؟ کد ملی تنها یک عدد چاپ شده روی کارت نخواهد بود.
  9. رای‌گیری‌ها و ارزیابی‌ عملکردها و سنجش کیفیت و کمیت خروجی دستگاه‌های دولتی، نه با ارایه گزارش خودشان بلکه با نمره‌دهی‌ها و ارزیابی‌های مستمر مشتریان آن‌ها و مردم،‌ سنجیده می‌شود. ملاک خوبی و موفقیت چیزی خواهد بود که مشتری می‌گوید. قید بودجه و هزینه‌های دستگاه دولتی برای انجام هر کاری نیز، شاخص دیگری می‌شود که ارزش‌ انجام کار در دستگاه دولتی مربوط به نشان می‌دهد. انگار همه دستگاه‌های دولتی با سیستمی مثل نوار قلب در حال پایش مدام هستند.
  10. تعداد سازمان‌هایی که کارمندهای رسمی و پیمانی خود را به منزل می‌فرستند ولی بیکارشان نمی‌کنند زیاد می‌شود. پیوند کارهای مختلف با فناوری اطلاعات، این اجازه را می‌دهد که بدون حضور در دفتر کار و اداره، کارمان را انجام دهیم و حقوق‌مان را بگیریم. هستند سازمان‌های دولتی که یکی دو سال پیش، شجاعانه بیش از ۲۰۰ نفر را به جای حضور هر روزه در ساختمان اداره، در منزل‌ها مستقر کرده‌اند و حتی حقوق بیشتری هم به آن‌ها می‌دهند.
  11. دولت کوچک و کوچک‌تر می‌شود و هر چه تعداد ساختمان‌هایش اندک‌تر و شبکه همکارانش بزرگ‌تر شود، موفق‌تر خواهد بود. میز و اتاق و سرویس و ناهار خوری و هزاران هزینه سربار دیگر که به‌واسطه حضور فیزیکی به آن‌ها نیاز داریم، حذف‌ می‌شوند.
  12. نوع تصمیم‌گیری‌ها در سیستم دولتی متفاوت می‌شود. سیستم‌های هوشمند و شبکه‌های پیچیده مرتبط با هم، در هر لحظه برای ما تصمیم‌سازی می‌کنند و کمک می‌کنند که تصمیم‌های کلیدی درست و مبتنی بر آخرین تجمیع اطلاعات گرفته شود. هر چند تا روزهای آینده، تصمیم‌گیری نیز امری عادی و تفویض شده به سیستم هوشمند خواهد بود؛ انتخاب مدرسه، کجا هزینه کردن پول و … سوال‌های عادی است که نرم‌افزار به ما جوابش را می‌دهد.

زندگی همه ما خواه‌ناخواه جریانی روزمره دارد. چنین و چنان‌های شناخته شده و باید و نبایدها، به حدی زیاد هستند که کمتر فرصتی به فکر کردن و «خلاق اندیشیدن» می‌دهند. چند دقیقه‌ای به دیگر کارها و مشغله‌های فکری‌تان مرخصی بدهید و با مرور محتوای آن‌چه در بالا خواندید، متفاوت فکر کنید. اگر چیزهای جالبی به فکرتان رسید و از ایده‌پردازی خود لذت بردید،‌ با یک ای‌میل به کلیک، دیگران را هم در آن شریک کنید. همه واقعیت‌های امروز، ریشه در رویا‌های دیروز دارند.

درباره نویسنده

Mahmoud Karimi

دانش‌آموخته مهندسی صنایع و مدیریت اجرایی از دانشگاه علم و صنعت/ پژوهشگر و مدرس متدولوژی‌های نوآوری نظام‌یافته و تکنیک‌های خلاقیت برای کشف و حل مساله/ نایب‌رییس پیشین موسسه مطالعات نوآوری و فناوری ایران، نماینده انجمن TRIZ اروپا در ایران/ دارای تجربه‌های مطبوعاتی از 1372 و برنامه‌سازی مرتبط با مباحث مدیریتی، ترویج تفکر خلاقانه و نوآوری برای رادیو و تلویزیون/ پدیدآورنده کتاب‌های «40 اصل؛ شاه‌کلیدهای تریز برای نوآوری» و «بهبود بی‌تردید» و مقاله‌های ارایه شده در نشریات تخصصی و کنفرانس‌ها

تعداد نوشته ها : 15

ارسال یک دیدگاه

بازگشت به بالا